Thay khớp  háng là một phẫu thuật cắt bỏ phần khớp xương háng bị đau và thay vào một khớp xương nhân tạo.

Khi nào thì dùng kỹ thuật này ?

Thay khớp háng chủ yếu được dùng cho người từ 60 tuổi trở lên. Những nguyên nhân có thể thay khớp háng bao gồm :

– Những cơn đau dữ dội từ chứng viêm khớp háng làm giới hạn khả năng làm việc bình thường. Thường là hoại tử chỏm xương đùi

– Gãy xương (gãy cổ xương đùi hay gãy liên mấu chuyển xương đùi) hay u bướu ở khớp háng.

Hình x quang bệnh nhân bị hoại tử chỏm xương đùi trước mổ


Hình x quang sau mổ thay khớp háng toàn phần

Phẫu thuật này thường không được đề nghị nếu :

– Bạn còn quá trẻ.

– Bị nhiễm trùng vùng háng.

– Bị  liệt hay có bệnh dây thần kinh ảnh hưởng đến háng.

– Bệnh ở thời kỳ cuối, như bệnh ung thư lan ra những phần khác của cơ thể.

Những cách khác có thể chọn để thay trong kỹ thuật này gồm :

– Hạn chế hoạt động (tránh ngồi xổm, đi lên xuống cầu thang và nâng vật nặng), dùng biện pháp hỗ trợ việc đi lại, như gậy hay khung tập đi.

– Tránh các hoạt động gây đau hơn như leo trèo cầu thang hay đi bộ đường dài.

– Hàn cứng khớp háng.

Cần hỏi bác sĩ về những chọn lựa này.

Tôi chuẩn bị thế nào cho việc thay khớp háng ?

– Nói chuyện với người đã qua phẫu thuật thay toàn bộ khớp háng để có khái niệm, ý tưởng về kỹ thuật và giai đoạn hồi phục như thế nào. Vì bạn cần truyền máu trong khi phẫu thuật và phục hồi hậu phẫu, bạn có thể hiến máu trước khi tiến hành phẫu thuật.

– Lắp đặt những thiết bị giúp ích bạn trong thời gian hồi phục tại nhà, như một chỗ ngồi tiểu tiện được nâng lên, chỗ tắm vòi sen, và cần nắm hay tay vịn. Di dời những tấm thảm nhà hay dây thừng có thể gây trượt té.

– Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi sau phẫu thuật. Tìm người giúp bạn những công việc thường ngày và chăm sóc bạn ít nhất là trong tuần đầu tiên tại nhà.

– Nếu bạn cần giảm đau nhẹ trong tuần trước khi phẫu thuật, nên chọn acetaminophen hơn là aspirin, ibuprofen, or naproxen. Thuốc này giúp tránh xuất huyết máu trong khi phẫu thuật. Nếu bạn đang dùng aspirin hàng ngày cho việc điều trị bệnh, nên hỏi bác sĩ có cần ngừng thuốc trước phẫu thuật hay không.

– Nếu bạn đã lên lịch phẫu thuật, nên theo những hướng dẫn của bác sĩ. Không ăn hay uống bất cứ thứ gì sau giữa đêm và vào buổi sáng trước khi phẫu thuật. Không được uống ngay cả cà phê, trà hay nước.

– Không hút thuốc trước và sau phẫu thuật. Những người hút thuốc hồi phục chậm hơn sau phẫu thuật. Họ thường gặp những vấn đề về hô hấp trong khi phẫu thuật. Vì lý do này, nếu bạn là người hút thuốc, bạn nên bỏ thuốc ít nhất là 2 tuần trước khi tiến hành. Tốt nhất là bỏ thuốc từ 6 đến 8 tuần trước phẫu thuật. Cũng vậy, vết thương cũng lành tốt hơn nhiều nếu bạn không hút thuốc sau phẫu thuật.

Điều gì xảy ra trong khi phẫu thuật ?

 – Bạn được gây mê hay gây tê tủy sống. Gây mê toàn bộ giúp thả lỏng các cơ và giúp bạn chìm vào  giấc ngủ sâu. Nó tránh cho bạn cảm giác đau trong khi phẫu thuật. Gây tê cột sống là loại thuốc không gây ngủ nhưng giữ cho bạn không cảm giác đau khi phẫu thuật.

Bác sĩ sẽ rạch một đường mổ dọc bên háng, tách cơ nối kết với phần đỉnh của xương đùi, và mở khớp háng. Kéo chỏm của xương đùi (phần đầu của xương đùi) ra khỏi phần ổ cối (phần xương chậu). Phần chỏm của xương đùi bị cắt và phần thay thế nhân tạo được lắp vào.

– Bác sĩ chuẩn bị bề mặt ổ cối, nếu nó mòn, sẽ được thay thế  bằng kim loại hay plastic. Nắn phần chỏm mới của xương đùi vào ổ cối. Hai đường ống có thể được thêm vào giúp thoát dịch hay máu từ phần khớp mới. Bác sĩ sẽ khâu các cơ ở đầu xương đùi và khâu vết mổ phía bên háng của bạn lại.

– Bạn có thể cần truyền máu. Bệnh viện sẽ dùng hoặc máu bạn hiến trước hay máu từ những người cho thích hợp.

Điều gì xảy ra sau phẫu thuật ?

 – Sau phẫu thuật, vết mổ sẽ được băng ép. háng của bạn sẽ phục hồi với miếng độn. Giày boot hay loại vớ đặc biệt được đặt trên bàn chân hay chân giúp ngăn nghẽn mạch máu. Gối đặt giữa hao chân  giữ cho chân không chạm nhau hay nghiêng ngả vào nhau nhằm tránh trật khớp. Ống thông tiểu đặt vào bọng đái nếu bạn bị bí tiểu. Bạn sẽ có chương trình tập luyện đều đặn mỗi ngày khi bạn ở trong bệnh viện. Nhân viên vật lý trị liệu sẽ giúp bạn di chuyển từ giường đến ghế. Trong vài ngày, bạn sẽ bắt đầu đi lại khoảng cách dài hơn trên nạng hay khung tập đi. Họ sẽ hướng dẫn bạn tập luyện, bắt đầu là tăng cường sức cơ đùi và háng.

– Bạn có thể ở tại bệnh viện từ 4 đến 6 ngày, tuỳ thuộc vào mức độ phục hồi nhanh hay chậm. Bạn có thể xuất viện về nhà khi :

  • Bạn có thể lên xuống giường một cách an toàn.
  • Đi được trên 75 bước với nạng hay khung tập đi.
  • Đi lên xuống cầu thang an toàn.
  • Học cách bảo vệ háng trong khi nó phục hồi.

– Sau khi bạn xuất viện trở về nhà, nhà vật lý trị liệu sẽ thăm bạn cho việc điều trị tại nhà. Họ sẽ kiểm tra chương trình tập luyện, tiếp tục làm việc với bạn về việc phòng ngừa, và đề xuất những mẹo nhỏ an toàn như cách dùng chỗ toilet nâng, thành bồn tắm, nâng bề mặt ghế. Điều này giữ cho háng của bạn khỏi gập quá nhiều khi ngồi xuống. Y tá hay nhà vật lý trị liệu sẽ đề nghị những cách làm cho môi trường sống tại nhà bạn an toàn.

– Bạn sẽ dùng gậy thay cho nạng trong 3 đến 4 tuần. Chỉ khâu sẽ được cắt 2 tuần sau khi phẫu thuật. Sau 3 tuần bạn có thể lái xe (4 bánh) và đi bộ không cần gậy hay khung tập đi sau 6 tuần. Từ 1 đến 2 tháng sau phẫu thuật, với sự chấp thuận của nhà vật lý trị liệu, bạn sẽ có thể bắt đầu sinh hoạt tình dục trở lại.

– Nói với nha sĩ hay y bác sĩ  rằng bạn có phần khớp nhân tạo. Nếu bạn có vấn đề về răng miệng, bạn cần uống thuốc kháng sinh một ngày trước và sau khi khám chữa răng. Thuốc kháng sinh phải được dùng trước và sau khi thực hiện bất kỳ kỹ thuật y khoa hay nha khoa nào trong suốt cuộc đời còn lại của bạn.

Những lợi ích của kỹ thuật này là gì ?

 Bạn có thể hồi phục lại một cuộc sống bình thường. Bạn có thể di chuyển với khớp  dễ dàng hơn và không đau. Việc đi lại và các hoạt động khác dùng đến khớp háng sẽ dễ thực hiện hơn.

Những nguy cơ liên quan đến kỹ thuật này ?

 Có vài nguy cơ khi bạn được gây mê toàn bộ. Thảo luận những nguy cơ này với bác sĩ gây mê.

–          Gây mê cột sống không thể làm tê liệt hoàn toàn đủ vùng cần mổ và bạn sẽ cảm thấy một chút khó chịu. Cũng vậy, trong vài trường hợp hiếm, bạn có thể có phản ứng dị ứng với thuốc khi dùng cách gây tê này.

–          Có nguy cơ bị nhiễm trùng hay xuất huyết từ phẫu thuật.

–          Máu đông có thể hình thành trong các tĩnh mạch, thoát vào dòng máu lưu thông trong cơ thể, chặn đứng động mạch trong phổi.

–          Chân của bạn có thể sẽ không có độ dài như nhau sau phẫu thuật.

–          Những chỗ xương khác có thể bị gãy trong khi phẫu thuật. Điều này buộc bạn ở lại trong bệnh viện lâu hơn.

–          Những dây thần kinh vùng háng có thể bị tổn thương do sưng tấy hay đè ép, gây tê cóng.Khi phẫu thuật, phần khớp nhân tạo mới ép vào lòng tủy xương đùi nơi có tuỷ xương. Kết quả là, phần mỡ của tuỷ  xương có thể chảy vào dòng máu lưu thông vào trong phổi. Gây nên bệnh lý tắc mạch máu do mỡ.

Nếu bạn cần truyền máu và không có máu của chính bạn hiến tặng trước, bệnh viện sẽ cố tìm nhóm máu thích hợp. Tuy nhiên, khó tránh phản ứng với nhóm máu được hiến tặng hoàn toàn. Có những nguy cơ mắc phải những căn bệnh từ máu truyền, mặc dù nguy cơ này thấp.
Phần khớp háng mới sẽ di chuyển tốt như khớp bình thường. Nó tuy nhiên có thể bị trật khớp dễ dàng hơn. Bạn chú ý không ngồi quá thấp hay bắt chéo chân.
Phần thay thế có thể trở nên lỏng và gãy. Điều này xảy ra chỉ với một tỉ lệ nhỏ theo thời gian, và thường sau khi phẫu thuật nhiều năm.

Hỏi bác sĩ những nguy cơ này ảnh hưởng thế nào đến bạn.

Nên gọi bác sĩ khi nào ?

Gọi bác sĩ lập tức nếu :

– Bạn bị sốt.
– Thở dốc hay ho ra máu.
– Bị đau ngực.
– Cơn đau tệ hơn sau 24 giờ.
– Dịch thoát từ vết thương có mùi khó chịu.
– Bắp chân, đùi hay háng sưng tấy không bình thường, nóng và ửng đỏ không bình thường.